Anita in de vrouwengevangenis

Voor het KRO-NCRV- programma Anita wordt Opgenomen duikt Anita Witzier elk jaar achter de gesloten deuren van een instelling, om te laten zien hoe het er daar écht aan toe gaat. Deze keer ging ze vrouwengevangenis Nieuwersluis binnen. ‘Vaak dacht ik: er zitten hier óók veel leuke, lieve vrouwen die heel veel pech hebben gehad in hun leven.

Het is inmiddels al maanden geleden dat Anita vrouwengevangenis Nieuwersluis binnenging voor de opnames van Anita wordt Opgenomen. En nog steeds denkt Anita geregeld aan de vrouwen die ze daar ontmoette.

‘Tijdens het terugkijken van de opnames zaten we soms ademloos te kijken met ons team. De tijd in Nieuwersluis heeft indruk op ons gemaakt’, vertelt de presentatrice. ‘Ten eerste omdat het zo’n onbekende wereld is. Maar vooral ook omdat sommige vrouwen daar me zo hebben geraakt. Er gaat zo veel leed schuil achter die gevangenisdeuren. Dat heb ik me niet eerder gerealiseerd.’

Volkomen afhankelijk
Voor het vierde seizoen van haar programma Anita wordt Opgenomen liep Anita mee in de Utrechtse vrouwengevangenis. Om een compleet beeld te schetsen van hoe het eraan toegaat in de instelling, doorliep ze in korte tijd het traject dat veel gevangenen ook doorlopen tijdens hun detentie: ze kwam binnen op de visitatie- of BAD-afdeling, waar gevangenen hun kleding uit moeten doen, worden gevisiteerd en hun persoonlijke bezittingen moeten inleveren. Daarna stapte ze binnen in het huisvan bewaring en de andere afdelingen van de gevangenis: van de isoleercellen tot de moeder-kindcellen. Naarmate gedetineerden hun straf uitzitten, krijgen ze langzaam meer vrijheden. En ook die onderzocht ze. Zo nam ze een kijkje in de ruimte waar vrouwen ‘bezoek zonder toezicht’ mogen hebben, werkte ze mee in de werkplaats en draaide ze mee in het dagschema van de vrouwen. Het eerste wat haar opviel? De open sfeer. ‘Bij een gevangenis dacht ik aan strenge bewakers, maar de sfeer tussen de gedetineerden en het personeel was helemaal niet zo. Het ging er heel rustig en open aan toe.’

Beklemming
Toch maakte de gang van zaken wel indruk op de presen- tatrice. Want hoe open de sfeer ook voelde in Nieuwersluis, langzaam voelde ze óók de beklemming. ‘De eerste opnamedagen dacht ik: de vrouwen hier hebben het best oké. Ze hebben een cel met een televisie. Maar na een paar dagen realiseerde ik me: dat is ook meteen alles wat ze kunnen. Als ze een aardappelschilmesje willen, moeten ze dat eerst vragen. Ze zitten vaak van 16.30 tot 07.30 uur in hun kleine cel en die gaat dan op slot. Ze kunnen daar alleen uit als een bewaarder die weer openmaakt. Daarbij kunnen ze nooit iets spontaan doen. Niks. Hun dagindeling ligt vrijwel van minuut tot minuut vast. Ze zijn volkomen afhankelijk. Na een paar opnamedagen dacht ik: ik ben zó blij dat ík vandaag wél die poort kan uitlopen.’

Lees verder in Vertel. magazine.